Rade艂kowanie czyli moletowanie
Rade艂kowaniem nazywamy proces zazwyczaj wykonywany na tokarce, w wyniku kt贸rego na powierzchni obrabianego detalu powstaj膮 rowki.
Moletowanie pozwala na lepsze chwytanie rade艂kowanych ni偶 g艂adkich powierzchni. Temu procesowi poddaje si臋 g艂贸wnie: r臋koje艣ci, ga艂ki chwytowe, sztangi, 艂by 艣rub itp. Opr贸cz funkcji u偶ytkowej rade艂ka tokarskie mo偶na u偶ywa膰 do dekorowania powierzchni r贸偶nymi wzorami.Rodzaje i podzia艂ki rade艂ek
W zale偶no艣ci od obrabianego materia艂u stosuje si臋 r贸偶ne typy rade艂kowania. Prosty uk艂ad rowk贸w stosuje si臋 do wszystkich materia艂贸w, uk艂ad krzy偶owy - do stali, mosi膮dzu, aluminium, fibry itp. materia艂贸w, natomiast uk艂ad kratkowy - do twardej gumy i mas plastycznych.
Rys. 1. Uk艂ad rowk贸w prosty
Rys. 2. Uk艂ad rowk贸w 艣rubowy
Rys. 3. Uk艂ad rowk贸w krzy偶owy
Rys. 4. Uk艂ad rowk贸w kratkowy
Cz臋艣膰 robocza, kt贸ra odpowiada za wygniatanie rowk贸w na detalu to rolka, kt贸ra wykonana jest ze stali narz臋dziowej. Na swoim obwodzie posiada naci臋te z臋by o k膮cie rozwarcia 90掳. Wielko艣ci膮 charakterystyczn膮 tego uz臋bienia jest kierunek linii rowk贸w oraz podzia艂ka t (rys. 5).
Rys. 5. Podzia艂ka rade艂ka i k膮t rozwarcia z臋b贸w
Rolki o prostym uk艂adzie rowk贸w s膮 osadzone w pojedynczej oprawce (fot. 1), natomiast do rade艂kowania krzy偶owego u偶ywa si臋 zespo艂u dwu rolek, osadzonych w oprawce wahliwej (fot. 2).
Fot. 1. Oprawka pojedyncza, rade艂ko proste
Fot. 2. Oprawka wahliwa, rade艂ko krzy偶owe
Przebieg rade艂kowania
Zamocowanie przedmiotu obrabianego do rade艂kowania powinno by膰 mo偶liwie najsztywniejsze. O艣 rolki lub wahliwej oprawki powinna by膰 nieco poni偶ej osi przedmiotu (rys. 6). Poniewa偶 w czasie rade艂kowania powstaje du偶a si艂a odpychaj膮ca rade艂ko, wskazane jest, aby oprawka mia艂a zaczep 1, kt贸ry uniemo偶liwia przesuni臋cie si臋 rade艂ka.
Rys. 6. Ustawienie rade艂ka w stosunku do osi przedmiotu
Przy rade艂kowaniu powierzchni w膮skich nie stosuje si臋 posuwu wzd艂u偶nego, a tylko dosuwa si臋 r臋cznie rade艂ko do przedmiotu obrabianego (rys. 7). O艣 rolki rade艂ka powinna by膰 r贸wnoleg艂a do osi przedmiotu.
Rys. 7. Rade艂kowanie proste powierzchni w膮skiej
Rys. 8. Rade艂kowanie krzy偶owe powierzchni d艂ugiej
Przy rade艂kowaniu powierzchni szerokich (rys. 8), po dosuni臋ciu rolek do przedmiotu w艂膮cza si臋 posuw wzd艂u偶ny suportu.
Odpowiedni膮 g艂臋boko艣膰 rowk贸w uzyskuje si臋 zazwyczaj przy dwu do czterech przej艣ciach rolek. W czasie rade艂kowania nale偶y stosowa膰 smarowanie narz臋dzi olejem.
W czasie rade艂kowania warstwa powierzchniowa przedmiotu doznaje odkszta艂ce艅 plastycznych. Ka偶de ostrze rolki wgniataj膮c si臋 w materia艂, powoduje wyp艂yni臋cie cz臋艣ci materia艂u poza 艣rednic臋 pierwotn膮, tak 偶e 艣rednica walca po rade艂kowaniu jest wi臋ksza ni偶 przed rade艂kowaniem. Ka偶da powierzchnia rade艂kowana powinna by膰 na brzegach zako艅czona 艣ci臋ciem (fazk膮), kt贸re wykonuje si臋 po rade艂kowaniu.
