Pilnik jest narzędziem stosowanym przy obórce metalu, drewna oraz plastiku, służącym do usuwania sporej ilości materiału z obrabianego przedmiotu. Nazwa odnosi się najczęściej do narzędzia ręcznego w formie stalowego pręta o nawęglanej powierzchni i serią niewielkich, równoległych zębów. Większość pilników posiada wąski chwyt na jednym końcu, do którego może zostać przymocowana rękojeść.
Podobnym narzędziem jest tarnik – starsza forma narzędzia o prostszych zębach. Ze względu na większe przerwy między zębami, tarniki używane są zazwyczaj do bardziej miękkich, niemetalowych materiałów. Istnieją również podobne narzędzia o odmiennych powierzchniach ściernych, np.: diamentowej lub z węglika krzemu, które ze względu na podobną formę i zastosowanie również określa się mianem „pilników”.
Do piłowania powierzchni bardziej skomplikowanych używa się pilników kształtowych, które mogą być o kształcie:
